Ngày 12/8/2026, tại Khu di sản Hoàng Thành Thăng Long, UBND thành phố Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa”.

Hội thảo có sự tham dự của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội; đồng chí Vũ Thu Hà – Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Thành phố; đại diện các cơ quan Trung ương, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia; lãnh đạo các sở, ban, ngành Thành phố Hà Nội. Tham dự Hội thảo còn có các thành viên Hội đồng tư vấn khoa học Khu di tích Cổ Loa – Thành cổ Hà Nội; lãnh đạo các viện nghiên cứu, bảo tàng, di tích, trường đại học; đại diện chính quyền và cộng đồng địa phương xã Đông Anh cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan báo chí Trung ương, Thành phố.

Với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học đến từ nhiều lĩnh vực, Hội thảo là diễn đàn khoa học liên ngành nhằm tiếp tục nghiên cứu, trao đổi và xây dựng cơ sở khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa đề nghị UNESCO đưa vào Danh sách dự kiến Di sản thế giới.

Đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội phát biểu tại Hội thảo

Đồng chí Vũ Thu Hà – Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Thành phố phát biểu chào mừng Hội thảo

Đồng chí Nguyễn Thanh Quang – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội phát biểu báo cáo đề dẫn

Mở đầu Hội thảo là Báo cáo chung về những nội dung chính của Dự thảo Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa, bước đầu đề xuất các luận cứ khoa học về Giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, đồng thời định hướng những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, trao đổi và hoàn thiện trong quá trình xây dựng hồ sơ.

PGS.TS. Vũ Văn Quân – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trình bày Báo cáo chung

Tại Phiên thứ nhất với chủ đề “Cổ Loa - Trung tâm hội tụ và lan tỏa của văn minh sông Hồng”, các tham luận tiếp cận Cổ Loa từ nhiều góc độ khảo cổ học, lịch sử, địa lý, địa mạo, thủy văn, thành lũy, quy hoạch, quân sự và văn hóa. Các nghiên cứu góp phần làm rõ quá trình hình thành, phát triển của Cổ Loa từ thời đại Kim khí, đặc biệt là giai đoạn Đông Sơn; vai trò của Cổ Loa trong quá trình hình thành Nhà nước Âu Lạc và nền văn minh sông Hồng; đồng thời phân tích mối quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiên trong lựa chọn vị trí, tổ chức không gian cư trú và xây dựng hệ thống phòng thủ.

Các chuyên gia, nhà khoa học trình bày tham luận tại phiên 1 Hội thảo

Các ý kiến tại phiên thứ nhất cũng nhấn mạnh cần nhìn nhận Cổ Loa không chỉ qua hệ thống thành lũy và các di tích khảo cổ, mà trong một không gian lịch sử - văn hóa - khảo cổ và cảnh quan được hình thành, phát triển và kế thừa liên tục qua hơn hai thiên niên kỷ. Các phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, truyền thuyết và đời sống cộng đồng cùng với hệ thống di tích vật thể tạo nên sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại, góp phần hình thành một cảnh quan văn hóa đặc sắc của Cổ Loa.

Phiên thứ hai với chủ đề “Khu di tích Cổ Loa - Những giá trị nổi bật toàn cầu” đưa các kết quả nghiên cứu từ phiên thứ nhất vào khuôn khổ Công ước Di sản thế giới năm 1972 và yêu cầu của UNESCO đối với việc xác lập Giá trị nổi bật toàn cầu. Qua các tham luận và trao đổi khoa học, các đại biểu tập trung đánh giá Cổ Loa trong bối cảnh khu vực và thế giới, đồng thời từng bước hình thành sự đồng thuận về những luận cứ cốt lõi liên quan đến giá trị của di sản.

Các chuyên gia, nhà khoa học trình bày tham luận tại phiên 2 Hội thảo

Một trong những nội dung được nhiều ý kiến trao đổi là vị trí của Cổ Loa trong quá trình chuyển biến từ các cộng đồng nông nghiệp thời đại Kim khí đến sự xuất hiện của một mô hình nhà nước có tổ chức, có khả năng huy động nguồn lực, quy hoạch không gian và quản lý xã hội ở quy mô lớn. Bên cạnh đó, hệ thống thành lũy Cổ Loa được nhìn nhận như một công trình có quy mô đặc biệt, được tổ chức hài hòa với địa hình và hệ thống sông ngòi, phản ánh trình độ kỹ thuật, tư duy quy hoạch và khả năng thích ứng sáng tạo của cư dân cổ trong bối cảnh chính trị, văn hóa và môi trường châu thổ sông Hồng.

Trên cơ sở các tham luận và ý kiến thảo luận, Hội thảo bước đầu thống nhất định hướng xây dựng luận cứ về Giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa theo tiêu chí (iii) và (iv) của Công ước Di sản thế giới. Tiêu chí (iii) được tiếp cận thông qua những minh chứng đặc biệt về nền văn minh sông Hồng và Nhà nước Âu Lạc, gắn với một giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành các nhà nước sớm ở Đông Nam Á. Tiêu chí (iv) được xem xét thông qua hệ thống thành lũy quy mô lớn, sự kết hợp giữa quy hoạch, địa hình và thủy hệ tự nhiên, phản ánh một mô hình kinh đô, phòng thủ và quản lý lãnh thổ có những giá trị riêng.

Hội thảo đồng thời chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và bổ sung, trong đó có việc làm sâu sắc hơn các nghiên cứu so sánh quốc tế; củng cố các luận cứ về tính xác thực, tính toàn vẹn; tăng cường bằng chứng liên ngành; đồng thời tiếp tục nghiên cứu về cơ chế quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo yêu cầu của UNESCO.

PGS.TS. Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam phát biểu kết luận Hội thảo

Kết luận Hội thảo, Chủ tịch Đoàn điều hành khẳng định Hội thảo đã góp phần hình thành nền tảng học thuật liên ngành và từng bước tạo dựng sự đồng thuận khoa học về hệ giá trị nổi bật của Khu di tích Cổ Loa. Các đại biểu cơ bản thống nhất những nội dung chính liên quan đến tên di sản, các tiêu chí (iii), (iv), tính xác thực, tính toàn vẹn và bước đầu so sánh Cổ Loa với các di sản có đặc trưng, giá trị tương đồng. Những kết quả này là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tóm tắt và xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích Cổ Loa vào Danh sách Di sản thế giới của UNESCO.

Trong thời gian tới, quá trình xây dựng hồ sơ sẽ tiếp tục được triển khai thông qua nghiên cứu tổng thể, liên ngành và khảo cổ học; tổ chức các hội thảo khoa học chuyên sâu ở cấp quốc gia và quốc tế; mở rộng hợp tác quốc tế; hoàn thiện nghiên cứu so sánh với các di sản tương đồng trong khu vực và trên thế giới; củng cố các luận cứ khoa học về tiêu chí lựa chọn, tính xác thực, tính toàn vẹn và Giá trị nổi bật toàn cầu. Đồng thời, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản sẽ tiếp tục được gắn với vai trò của cộng đồng địa phương và yêu cầu phát triển bền vững.

Hội thảo là một bước quan trọng trong quá trình tiếp tục nghiên cứu, nhận diện và hoàn thiện cơ sở khoa học về các giá trị của Khu di tích Cổ Loa, hướng tới xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới có cơ sở khoa học chặt chẽ, đồng thời tạo nền tảng cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong tương lai.

BAN QUẢN LÝ KHU DI TÍCH CỔ LOA