Cổ Loa – mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi ghi dấu buổi đầu dựng nước của dân tộc Việt Nam, không chỉ là một di tích lịch sử đặc biệt mà còn là biểu tượng thiêng liêng của ý chí độc lập, tinh thần tự cường và khát vọng quốc gia của người Việt từ thuở bình minh lịch sử. Trải qua hơn hai nghìn năm thăng trầm, lễ hội Cổ Loa vẫn được gìn giữ, tiếp nối như một sợi dây linh thiêng kết nối hiện tại với quá khứ, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân, đặc biệt là Đức vua An Dương Vương – người có công lao to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

Theo sử sách và truyền thuyết dân gian, vào cuối thế kỷ III trước Công nguyên, An Dương Vương đã thống nhất các bộ lạc Âu Việt và Lạc Việt, lập nên nhà nước Âu Lạc – một quốc gia độc lập, có chủ quyền rõ ràng trong lịch sử dân tộc. Trong bối cảnh lịch sử đầy biến động, nhà vua đã hai lần lãnh đạo nhân dân chống lại sự xâm lược của quân Tần và quân Nam Hán phương Bắc, bảo vệ bờ cõi và nền độc lập, thể hiện bản lĩnh, tầm nhìn và ý chí kiên cường của một vị minh quân vì nước, vì dân.

Dấu ấn vĩ đại nhất của An Dương Vương còn được khắc sâu trong lịch sử qua việc xây dựng thành Cổ Loa – kinh đô của nước Âu Lạc. Đây được mệnh danh là tòa thành cổ nhất, có quy mô lớn nhất và cấu trúc thuộc loại độc đáo bậc nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ. Với hệ thống thành nhiều vòng xoáy trôn ốc, hào nước liên hoàn, kết hợp hài hòa giữa quân sự và địa hình tự nhiên, thành Cổ Loa không chỉ là một công trình phòng thủ kiên cố mà còn thể hiện trình độ kỹ thuật, tư duy quân sự và khả năng tổ chức xã hội vượt bậc của cư dân Việt cổ cách đây hơn hai thiên niên kỷ. Thành Cổ Loa vì thế không chỉ là một công trình kiến trúc, mà là biểu tượng của trí tuệ, sức sáng tạo và khát vọng bảo vệ độc lập dân tộc từ thuở sơ khai.

Ngày nay, dấu tích kinh đô xưa vẫn hiện hữu trên mảnh đất Cổ Loa, trở thành không gian linh thiêng được nhân dân trân trọng, gìn giữ. Đức vua An Dương Vương được nhân dân Bát xã Loa Thành – tám làng cổ bao quanh thành xưa – tôn thờ như vị Thành hoàng làng, hằng năm tổ chức lễ hội trang nghiêm, thành kính để tưởng nhớ công lao dựng nước. Không chỉ tại Cổ Loa, An Dương Vương còn được thờ phụng tại nhiều địa phương như Thanh Hóa, Nghệ An, Hải Dương…, cho thấy tầm ảnh hưởng sâu rộng và sự tôn kính đặc biệt của nhân dân cả nước đối với vị vua mở nước Âu Lạc.

Lễ hội Cổ Loa không đơn thuần là một sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng dân gian, mà là dịp để cộng đồng cùng nhau ôn lại lịch sử hào hùng của dân tộc, khẳng định cội nguồn và bản sắc văn hóa Việt Nam. Qua các nghi lễ truyền thống, các hoạt động rước, tế, dâng hương và sinh hoạt văn hóa dân gian, lễ hội góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Trong dòng chảy của kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của Thủ đô và dân tộc - Lễ hội Cổ Loa không chỉ là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, mà còn là biểu tượng của khát vọng Việt Nam hôm nay: khát vọng về một quốc gia hùng cường, thịnh vượng, phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ vững bản sắc và cốt cách riêng.

Giữ gìn và phát huy giá trị di tích, lễ hội Cổ Loa chính là cách chúng ta tiếp nối hào khí An Dương Vương, hun đúc tinh thần tự chủ, tự cường. Từ nền móng nghìn năm ấy, thế hệ hôm nay có trách nhiệm biến niềm tự hào truyền thống thành động lực đổi mới, sáng tạo; biến di sản thành nguồn lực phát triển; để cùng chung tay xây dựng Thủ đô văn hiến – văn minh – hiện đại và một Việt Nam vững vàng bước ra thế giới, tự tin khẳng định vị thế trong thời đại mới.

BAN QUẢN LÝ KHU DI TÍCH CỔ LOA