Diễn ra vào ngày mùng 10 tháng Giêng hằng năm tại làng Cầu Cả, tục khao quân là một nét đẹp văn hóa truyền thống lâu đời, gắn liền với lễ hội làng Cầu Cả và đời sống tâm linh của cư dân vùng đất Cổ Loa.

Theo truyền thống địa phương, đây là ngày tưởng nhớ chiến thắng của An Dương Vương và nghi thức khao thưởng quân sĩ nước Âu Lạc. Nghi lễ thể hiện lòng biết ơn, sự tôn kính đối với Đức vua cùng các bậc tiền nhân đã có công dựng nước, giữ nước, đồng thời gửi gắm ước nguyện về một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, đời sống Nhân dân ấm no, thịnh vượng.

Vào ngày mùng 10 tháng Giêng – trước ngày chính hội một ngày – Nhân dân trong làng tổ chức lễ cúng khao quân tại sân đình. Lễ vật được bày đặt trang trọng giữa sân, gồm một con lợn luộc nguyên con, một mâm xôi rượu và một thùng nước. Sau khi chủ tế đọc xong văn tế, 10 người trung niên khỏe mạnh, trong trang phục áo the, khăn xếp, đứng hai bên thực hiện nghi thức khênh lợn lùi về phía sau và đồng thanh hô vang “Thắng to”, tái hiện khí thế chiến thắng năm xưa.

Nghi lễ khao quân

Tiếp đó, những người có nhiệm vụ nhanh chóng khênh lợn, xôi và nước vào trong đình; người cuối cùng cuốn chiếu chạy theo, tạo nên không khí sôi nổi nhưng vẫn bảo đảm sự trang nghiêm, đúng với lệ làng truyền thống. Kết thúc nghi lễ, lợn tế được chia lộc cho dân làng thụ hưởng ngay tại đình, mang ý nghĩa chia sẻ phúc lộc, may mắn đầu xuân.

Dân làng thụ lộc

Theo lệ xưa, lợn tế được giao cho quan đám nuôi suốt cả năm, phải là giống lợn ỉ đen tuyền, không lẫn lông trắng, bảo đảm sự thuần khiết theo quan niệm dân gian. Ngày nay, giống lợn ỉ thuần chủng gần như không còn do quá trình lai tạp, tuy nhiên nghi thức khao quân vẫn được cộng đồng duy trì, bảo tồn như một biểu tượng văn hóa đặc sắc của địa phương.

Tục khao quân không chỉ tái hiện hào khí thời dựng nước mà còn góp phần củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng, giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Cổ Loa ngàn đời văn hiến.

BAN QUẢN LÝ KHU DI TÍCH CỔ LOA